„Dlaczego wciąż boję podjąć ryzyko i spróbować? Nie wierzę w siebie”, „Nie rozumiem dlaczego żaden związek mi się nie udaje”, „Ciągle trafiam źle w pracy, nikt mnie nie szanuje” . Takie bądź podobne stwierdzenie, mają na swój temat ludzie poszukujący pomocy psychologa, psychoterapeuty. Często w toku procesu leczenia dowiadują się, że charakteryzują ich sztywne psychiczne schematy, „czarno-białe” wizje siebie i świata, nieadekwatne reakcje do sytuacji.

Spektrum ludzkich, odmiennych od normy zachowań, które wiążą się z pogorszeniem jakości życia danej osoby określamy zaburzeniami. Dzielimy je na zaburzenia: lękowe, odżywiania i osobowości.

O zaburzeniu osobowości mówimy, gdy zachowania człowieka, jego sposób przeżywania, postrzegania siebie i innych, reagowania emocjonalnego oraz wchodzenia w związki, sprawiają, że funkcjonuje on źle w kulturze, do której przynależy. Poprzez zaburzenia osobowości rozumieć należy obecność trwałych cech charakterologicznych, często sztywnych wzorów postępowania, zachowania oraz  sposobów budowania relacji z innymi. Cechy zaburzeń osobowości obejmują cały zakres tego „jaki ktoś jest” i „jak nam z nim/nią jest”. Osoba taka w wielu okolicznościach zachowuje się w taki sam sposób, bądź przynajmniej podobny (np. mężczyzna, który nie potrafi mieć dystansu do siebie, śmiać się z siebie). Bywa odbierana przez otoczenie jako sztywna, dziwna, nudna, przeżywająca różne sytuacje według jednego schematu (np. jako kobieta ciągle krzywdzona, niedoceniona). Cechy te utrudniają, ograniczają a niejednokrotnie odpowiadają za niszczenie relacji (np. poprzez bycie pod silną kontrolą partner/ka decyduje się odejść). Osoby o zaburzonej strukturze osobowości nieświadomie prowokują otoczenie do określonego sposobu zachowania, „zapraszają” do odtwarzania często niekorzystnych dla siebie sytuacji (np.  osoba uległa, cicha pozwala narzucać sobie zdanie innym).

Każdy człowiek miewa momenty gorszego funkcjonowania, gorszego odnajdowania się w rzeczywistości (np. w obliczu choroby, stresu w pracy, zawodu na bliskiej osobie, itp.). Osoby z zaburzoną osobowością doświadczają złego funkcjonowania stale. Subiektywnie żyje im się źle, odczuwają cierpienie. Przyczyny tego stanu głównie upatrują w świecie zewnętrznym. Często są nieświadome swoje wkładu w to jak wygląda ich życie, jak są postrzegani i dlaczego w dany sposób traktowani przez innych.

Podstawową metodą leczenia tego typu zaburzeń jest długoterminowa psychoterapia, z częstotliwością spotkań  – raz, dwa razy w tygodniu. Leczenie w oparciu o relację z terapeutą jest trudne. Sztywne schematy wewnętrzne (często zranienia z wczesnych okresów dzieciństwa) są uruchamiane w stosunku do psychoterapeuty, w związku z tym jest mu trudno zaufać, otworzyć się , przyjąć inną perspektywę. Z drugiej strony brak odpowiedniego leczenia prowadzić może do przewlekłego napięcia, cierpienia, zerwania więzi społecznych, wyobcowania, pogorszenia funkcjonowania zawodowego i w innych obszarach życia.