Autoagresja u dzieci i młodzieży

Bardzo często do gabinetów psychologicznych czy psychoterapeutycznych zgłaszają się zaniepokojeni rodzice, którzy zauważają samookaleczenia u swojego dziecka.Są przerażeni widząc poprzeczne cięcia wykonane żyletką lub ostrzem strugaczki, najczęściej na przedramionach lub udach. Nie rozumieją co dzieje się z ich dzieckiem.Dr.AnnegretaEckhardtadefiniuje autoagresję jakodziałanie lub szereg działań mających na celu spowodowanie psychicznej albo fizycznej szkody. Jest to agresja skierowana „do wewnątrz”. To pewne zaburzenie instynktu samozachowawczego, który wyraża się tendencją do samookaleczeń, samouszkodzeń zagrażających zdrowiu, a nawet życiu.Zachowania autoagresywne to coraz powszechniejszy problem wśród dzieci i młodzieży. Dotyka ono coraz młodszych. Według amerykańskich lekarzy 22% nastolatków przynajmniej raz w życiu umyślnie zraniło się lub zadało sobie ból. Trzykrotnie częściej samookaleczają się dziewczęta. Sposobów okaleczenia jest wiele m.in.:

  • Cięcie żyletkami, nożem, szkłem, ostrzem od strugaczki itp.;
  • Intensywne drapanie się, często do krwi;
  • Gryzienie się;
  • Przypalanie się, np. zapalniczką;
  • Wyrywanie sobie włosów i rzęs;
  • Połykanie ostrych przedmiotów;
  • Zadawanie sobie ciosów itp.

Wspólną cechą tych zachowań, jest pozbycie się bólu psychicznego poprzez zadawanie sobie bólu fizycznego.

Przyczyn samookaleczeń może być wiele. Agresja skierowana na siebie może wynikać z poczucia odrzucenia przez rodzinę lub rówieśników. Nie radzenia sobie z brakiem akceptacji. Nadmiernymi, wygórowanymi wymaganiami ze strony rodziców lub szkoły. Samouszkodzenia, mogą też być wynikiem traumatycznych przeżyć z przeszłości, np. gwałtu czy molestowania seksualnego. Mogą być sposobem zwrócenia na siebie uwagi lub wymuszenia jakiegoś zachowania lub rzeczy. Samookaleczanie może też być metodą na radzenie sobie z własnymi problemami i odczuciami, które ciężko jest wyrazić słowami. Często pełni funkcję rozładowania napięcia i redukcji lęku. Skłonności do zadawania sobie ran są również obserwowane w przebiegu wielu zaburzeń genetycznych, takich jak zespół Lescha-Nyhana (chorzy często gryzą palce i okolice), zespół kruchego chromosomu X i zespół Cornelii de Lange (chorzy wykazują skłonność do gryzienia się i uderzania w twarz).

Jest wiele miejsc, gdzie można uzyskać profesjonalne wsparcie, kiedy zauważymy zachowania autoagresywne u swoich dzieci. Bezpłatną pomoc można uzyskać w Poradniach Psychologiczno-Pedagogicznych oraz w Poradni Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży. Istnieje także możliwość uzyskania pomocy świadczonej odpłatnie – wówczas warto szukać psychoterapeuty specjalizującego się w psychoterapii dzieci i młodzieży.

Ważne, by zauważyć problem naszego dziecka i nie zostawić go bez pomocy.

 

Monika Sobczyk

Terapeuta Stowarzyszenia Psychoterapii PoRozumienie

Kielce, maj 2017 r.