I niech przyjaciel będzie z Tobą

– o tym jak przyjaźnimy się przez całe życie i jakie znaczenie ma przyjaźń dla naszego funkcjonowania

„Przyjaciele to rodzina, którą sami sobie wybieramy” – powiadamy i dużo w tym prawdy. Nasze relacje rodzinne bywają nieraz skomplikowane, bo egzystujemy w nich ze względu na więzy krwi. Przyjaciół wybieramy sami i sami decydujemy, czym i kiedy chcemy się z nimi podzielić. Zwykle towarzyszą nam na każdym etapie życia – od najmłodszych lat do starości. Różnimy się tym, w jaki sposób pojmujemy przyjaźń i co musi się stać, aby nazywać kogoś przyjacielem. Jedni z nas mają wielu przyjaciół, nie wyróżniają nikogo szczególnie i potrafią zachowywać w miarę równy dystans i zaangażowanie wobec każdego. Inni uważają, że można mieć jednego przyjaciela, a lista osób, przed którymi się otwierają jest w ich sercach ograniczona. Wspólnym mianownikiem przyjaźni są bez wątpienia takie cechy jak: dobrowolność, lojalność, zaufanie, wsparcie emocjonalne, równa pozycja, poczucie bezpieczeństwa, umiejętność dawania i przyjmowania opieki oraz wspólna aktywność.

Dzieci się przyjaźnią

Przyjaźń zmienia się na przestrzeni lat. Pierwsze przyjaźnie dzieci zawierają w przedszkolu. W tym czasie są one mocno skupione na sobie, egocentryczne i niezdolne do wielkich poświęceń czy lojalności. Przyjaciel to osoba najczęściej tej samej płci, z którą dziecko bawi się i spędza czas. W okresie wczesnoszkolnym dziecko nadal przyjaźni się z osobami, z którymi często się widuje, zatem są to osoby z klasy czy podwórka. Brak kontaktu kończy przyjaźń, ale jest ona już dojrzalsza niż u małych dzieci. Na znaczeniu zyskuje odrębność naszych przyjaciół, pociągają ich odmienne pomysły, poglądy, sposoby na zabawę, inny dom i rodzina. Dynamicznie rozwijają się dzięki temu umiejętności społeczne – sprawdzamy i przyswajamy inne wartości i zasady niż te, którymi żyliśmy dotychczas, poszerza się nasz światopogląd i zainteresowania. Rodzice często lękiem reagują na rosnące znaczenie przyjaciół, upatrując ich „złego wpływu”. Zapominają, iż różnorodność może być twórcza i wyrobić w dziecku umiejętności współpracy, rozwiązywania konfliktów, dbania o drugiego człowieka, elastycznego reagowania na sytuację, radzenia sobie z opuszczeniem, itp. Z przyjaciółmi uczymy się życia, przeżywamy pierwsze miłości, ukrywamy krętactwa przed dorosłymi. Nastoletnia przyjaźń opiera się przede wszystkim na wsparciu i oczekiwaniu bezwarunkowej lojalności. Dziecko w tym wieku dobrze rozumie uczucia innej osoby i liczy się z nimi.  Nastolatek jest przekonany, że on i jego przyjaciel będą nierozłączni do grobowej deski. To naturalna w tym okresie potrzeba poczucia stałości i obawa przed utratą sensu. Mocno idealizujemy te przyjaźnie – bo pierwsze, bo zamknięte w krainie dzieciństwa, której już nie ma, bo towarzyszył im taki stopień otwartości i symbiozy, który jest nie do odtworzenia w dorosłym życiu. Stąd ogromna popularność takich portali społecznościowych jak Nasza Klasa, gdzie można było odświeżyć znajomości z ludźmi, z którymi łączył nas duży poziom bliskości i poczucia, że z nim/ z nią można „konie kraść”. Panie zapewne pamiętają też ten etap, gdy wzorem przyjaźni była rudowłosa bohaterka „Ani z Zielonego Wzgórza” i jej przyjaciółka Diana, które uważały się za „bratnie dusze”.

Dorosła przyjaźń

W dorosłej przyjaźni mniej jest ekscytacji, intensywności i zauroczenia. Mniej zwierzeń, tęsknoty, spotkań. Zmniejsza się potrzeba dzielenia każdą drobną sprawą. Ale nadal z przyjacielem możemy twórczo spędzać czas, inspirować się, świadczyć drobne przysługi, a w trudnych chwilach znaleźć oparcie. Przyjaciele zapewniają świadomość, że nie jesteśmy sami, że jest ktoś, kto wysłucha, udzieli rady i pomocy, gdy tego potrzebujemy oraz że my spełniamy taką funkcję wobec kogoś. Dzięki przyjaźni czujemy się ważni i potrzebni. Przyjaciel bywa lustrem, w którym możemy bezpiecznie się przeglądać – najlepiej zna nasze blaski i cienie. W tym okresie zwiększa się tolerancja i zrozumienie dla faktu, iż przyjaciele mają swoje życie, wady, czasem oddalają się, bezlitośnie mówią prawdę, rywalizują z nami, wybierają kogoś innego, itd. Warto pamiętać, iż elementem dojrzałej przyjaźni jest również prawo do wolności i odmowy. Powinniśmy też akceptować fakt, że nic nie jest dane raz na zawsze – również przyjaźń.

 Przyjaźń w dobie FB

Dość popularna jest opinia, że przyjaźnie w dobie portali społecznościowych są bardziej powierzchowne. Fb jest nastawiony na pokazywanie nas, zatem i naszych przyjaciół, jako ludzi sukcesu, spełnionych osobiście i zawodowo. Orientujemy się, że to pewien miraż i każdy odsłania tu taką część prywatności, jaką chce i z której jest dumny. Warto jednak traktować tę formę kontaktu, jako środek do spotykania się, rozmawiania, dzielenia ważnymi sprawami. Internet jest narzędziem i również w przypadku przyjaźni – od nas zależy jak go użyjemy.

Koniec przyjaźni

Przyjaźnie się kończą. Tak jak wszystkie relacje w życiu nie są wieczne – rozstajemy się, bo wyjeżdżamy, zakładamy rodziny, rozwodzimy się, zmieniają się nasze poglądy i potrzeby. Warto jednak zachowywać w sercu to, co dobre, odwoływać się do wspomnień – to ogromny kapitał do radzenia sobie z życiem i do wchodzenia w nowe relacje.

mgr Urszula Misiuna

Zespół Psychoterapeutów Stowarzyszenia MOST

Kielce, maj 2016

mgr Urszula Misiuna

Zespół Psychoterapeutów Stowarzyszenia MOST

Kielce, maj 2016