Kiedy smutek staje się depresją

Depresja – to słowo, które w codziennym języku używane jest do nazywania różnych stanów emocjonalnych, poczynając od ledwie zauważalnego i przejściowego przeżywania uczucia smutku, do zaburzeń nastroju niezwykle głębokich, niekiedy zagrażających życiu. Aby zrozumieć istotę depresji, jako choroby ważne jest jej odróżnienie od naturalnego smutku oraz przeżywanej żałoby występującej po starcie bliskiej osoby. W stanach depresyjnych przygnębienie staje się długotrwałe i niezależne od sytuacji występujących w życiu, gdzie przestaje się mieć wpływ na nastrój i funkcjonowanie. Ludzie cierpiący na depresję mogą doświadczać objawów o różnym nasileniu i odmiennym charakterze. Cztery płaszczyzny, do których można zaliczyć cechy zaburzeń depresyjnych to : afekt, poznanie, zachowanie oraz funkcjonowanie fizyczne.
Objawy afektywne. Depresja nazywana inaczej zaburzeniami nastroju wiąże się z przeżywaniem najczęściej takich uczuć jak: przygnębienie, smutek, poczucie bezradności i pustki. Niekiedy bardziej widoczne są wybuchy złości, drażliwość. Niektórzy ludzie zmagający się z depresją opisują swój stan jako utratę zainteresowania, tym, co do tej pory stanowiło źródło satysfakcji i spełnienia, mają poczucie zaniku odczuwania przyjemności, życie traci koloryt i staje się bezbarwne.
Objawy poznawcze. Osoby chorujące na depresję zazwyczaj negatywnie myślą nie tylko o sobie, ale również na temat otoczenia i przyszłości nie widząc nadziei na poprawę funkcjonowania i zmianę. Może to prowadzić do myśli o śmierci i podejmowania prób odebrania sobie życia. Dominuje poczucie niskiej samooceny, krytyczne odnoszenie do siebie i przeżywanie poczucia winy za niedoskonałości i braki. Mogą występować ruminacje depresyjne polegające na uporczywym i nieuzasadnionym wracaniu, do wątków, które zostały już wyjaśnione i uznane za zamknięte. Depresję cechują często zaburzenia przebiegu procesów umysłowych, takich jak koncentracja uwagi, pamięć i podejmowanie decyzji, gdzie ogromną trudność może sprawiać dokonywanie nawet prostego wyboru, a decydowanie w ważnych sprawach wydaje się wykraczać poza możliwości osoby chorej.
Objawy behawioralne. Osoby w depresji z powodu przygnębienie i obniżonej motywacji często wycofują się z relacji społecznych i podejmowanych dotąd aktywności, tracąc zainteresowanie światem zewnętrznym. Mogą występować zmiany psychoruchowe, które przyjmują formę spowolnienia lub pobudzenia. Niektóre osoby mogą poruszać się i mówić wolniej, sprawiają wrażenie zgaszonych, na ich twarzy brakuje żywej mimiki. Inni zaś mogą być pobudzeni, drażliwi z nasilonym niepokojem.
Objawy somatyczne. W przebiegu depresji zauważa się także zmiany dotyczące apetytu, snu i energii. Zmiany łaknienia mogą przybierać formę wzmożonego apetytu, bądź jego utraty. Cechą charakterystyczną są zaburzenia wzorca snu od nadmiernej potrzeby snu do trudności z zasypianiem, wybudzaniem się nad ranem i bezsenności. Obniżony poziom energii sprawia, że podejmowane aktywności wymagają większego wysiłku, stąd szybko przychodzi rezygnacja i niekończenie podjętych zadań.
Początki występowania zaburzeń depresyjnych lokuje się w okresie dorastania i wczesnej dorosłości i dotyczą około dziesięć procent populacji. Depresja jest ciężką i przewlekłą chorobą z ryzykiem występowania nawrotów i wymaga indywidualnie dobranej formy pomocy. Rozpoznanie jej opiera się na przeprowadzeniu wywiadu oraz badaniu stanu psychicznego pacjenta przez lekarza psychiatrę. W leczeniu depresji głównie stosuje się farmakoterapię i psychoterapię. W najcięższych postaciach depresji lub w przypadku depresji lekoopornej wykorzystuje się inne formy leczenia biologicznego między innymi elektrowstrząsy. Efekty leczenia osób chorych na depresję są indywidualne i zależne od pacjenta i jego sytuacji życiowej.

Hammnen C, Depresja. Modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańsk 2006.

mgr Justyna Parlak
Psychoterapeuta PTP